Ba xem bài viết này như một tài sản lớn chia sẻ với con, bởi để có được nó, Ba đã tích lũy rất nhiều năm để hoàn thiện.
Để dễ hiểu về thước đo giá trị, Ba sẽ lấy ví dụ của một trò chơi điện tử mà Ba đã chơi hơn 20 năm trước. Đó là trò chơi bóng đá.
Trong trò chơi, các cầu thủ được đánh giá qua hàng loạt các chỉ số như chiều cao, cân nặng, tốc độ, sức dướn, khả năng đánh đầu, khả năng dứt điểm...
Bằng việc lập bảng theo dõi và thống kê các chỉ số của cầu thủ, các Huấn luyện viên sẽ đánh giá được tổng hợp tài năng của cầu thủ đó.
---
Trong cuộc sống, các thước đo để đánh giá một con người có lẽ chưa được đưa vào một môn học nào đó, hoặc chỉ phản ánh một góc nhìn về con người như học lực, học vấn, tài sản, đạo đức, tài năng...
Và các thước đo này không cùng cấp độ nên đôi khi chúng ta cũng không biết cách đánh giá bản thân mình như thế nào.
Ở tuổi 34, Ba lập ra cho mình 8 thước đo, tương đương với 8 chỉ số đánh giá về bản thân. Sau đó thử nghiệm 5 năm trong việc dùng các thước đo cơ bản này để tìm hiểu về các danh nhân lịch sử.
Thật thú vị là mọi chuyện trở nên dễ dàng hơn trong việc nhận định về bản thân và mọi người trong xã hội một cách tổng thể và công bằng.
---
1. DANH.
- Cách hiểu: danh tiếng, sự ghi nhận của xã hội với cá nhân, sức ảnh hưởng cá nhân với cộng đồng.
Có những người nổi tiếng đến cả vài nghìn năm bởi những điều tốt đẹp họ đã làm cho nhân loại. Những cũng có những người để lại tiếng xấu muôn đời.
Có người khi đỉnh cao được hàng triệu người tung hô, tán tụng nhưng chỉ một sai lầm xảy ra, bị vô số người trong xã hội lên án.
Thậm chí có người còn tự sát để bảo toàn danh tiết...
Khi cái danh trở thành thứ quá quan trọng với một người nào đó, người ta sẽ bị phụ thuộc.
Nên lý tưởng nhất vẫn là được xã hội tôn trọng nhưng bản thân khiêm cung, hàm dưỡng và tránh hư danh cũng là một loại tu dưỡng.
Vì xét cho cùng, cái danh chỉ là "khách của cái thực", là tài sản bên ngoài, lúc nào cũng có thể bị lãng quên và mất đi.
Nếu con tập trung toàn bộ cuộc sống vào hình ảnh cá nhân trước xã hội, con sẽ bị lệ thuộc vào nó, không còn được là chính mình.
Có danh tốt, vô danh cũng tốt, miễn là thoải mái làm việc mình thấy hạnh phúc mà không ảnh hưởng đến người khác.
2. LỢI.
- Cách hiểu: khả năng tạo ra tiền bạc, của cải hoặc sở hữu tài sản.
Tài sản vật chất, tiền bạc là phương tiện tốt trong xã hội loài người. Và dường như càng ngày trở nên quan trọng hơn trong xã hội hiện đại.
Tiền bạc giờ đã trở thành chủ đề bàn luận, thậm chí là mục đích sống của nhiều người.
Đến nỗi rất đông người cho rằng tiền bạc là quan trọng nhất.
Nhiều người khi bị nợ nần, phá sản đã tự tử vì không chịu được cảm giác trắng tay.
Đó là khi lợi ích chi phối cuộc sống con người một cách mạnh mẽ, làm con người bị lệ thuộc.
Từ đó, con người có thể làm những việc trái đạo đức vì tiền, trở thành tội phạm, lừa đảo, bất lương.
Những người tài giỏi kiếm tiền mà vẫn giữ được phẩm giá là những người coi tiền bạc là phương tiện chứ không phải lẽ sống.
Khi con kiếm được tiền, con hãy thử nhìn lại 7 giá trị khác để cân đối, khi đó, tiền bạc chỉ là một phần của cuộc sống hạnh phúc chứ không phải tất cả.
Sau này con kiếm được nhiều tiền, hãy sử dụng sao cho hạnh phúc.
Còn nếu không có nhiều tiền, con hãy xem lại các kỹ năng giao tiếp, ứng xử. Vì Ba biết một điều, một trong những cách kiếm tiền bền vững đó là phục vụ xã hội với thái độ tích cực.
3. CẢM.
Cách hiểu: là những trạng thái tâm lý của con người như vui vẻ, tức giận, yêu thương, oán ghét, bi ai, sung sướng, sợ hãi...
Các cảm xúc này ai cũng có nhưng tỉ lệ và tần suất cảm xúc tích cực của mỗi người lại khác nhau.
Con sẽ thấy có người quanh năm suốt tháng sống trong giận dữ, oán hận, ghen ghét, đố kị, hằn học...
Nhưng lại thấy những người lúc nào cũng toát ra sự bình an, thản nhiên, vui vẻ...
Nguyên lý của cảm xúc là lây lan. Nên chỉ cần quan sát những người gần bên con, Ba có thể biết được môi trường cảm xúc của con thế nào.
Đó cũng là lý do mà Ba tạo điều kiện cho con chơi nhạc, vẽ tranh, nuôi chó, mèo... để giúp con có nhịp cảm xúc hạnh phúc thường xuyên, làm nền tảng cho thói quen suy nghĩ tích cực.
Đặc biệt, khi trong nghịch cảnh, con hãy nghĩ đó là trải nghiệm, là cơ hội để thử thách bản thân thì sẽ thoát được những cảm xúc tiêu cực.
Riêng có một quan điểm cá nhân của Ba, cảm xúc là thứ chi phối toàn bộ nhân loại, trừ những bậc thánh nhân đã vượt ra khỏi ảnh hưởng của nó.
Chỉ số cảm xúc tích cực ở mức cao (lặp lại thường xuyên hàng ngày) sẽ giúp chúng ta hạnh phúc.
4. TÌNH.
Cách hiểu: tình cảm và các mối quan hệ như người thân, bạn bè, quan hệ xã hội.
Người được nhiều người yêu quý không nhất thiết phải giàu có hay nổi tiếng.
Đôi khi chúng ta tưởng rằng tiền bạc có thể mua được tình cảm, xây dựng được những mối quan hệ bền vững nhưng thực tế, nó chỉ đóng vai trò thứ yếu.
Bản chất của các loại tình cảm xuất phát từ sự yêu thương, tôn trọng và thấu hiểu.
Ba có những người bạn hơn 30 năm vẫn tôn trọng và yêu quý nhau. Đó là tài sản quan hệ quý với Ba, chứ không phải là khoe khoang chơi với nhiều người có chức, có tiền để rồi khi họ sa cơ thất thế thì ngoảnh mặt, quay lưng.
Bản thân chúng ta đã được số phận trao cho cơ hội để làm người thân, nên chúng ta yêu thương và tôn trọng nhau suốt đời thì đó cũng là một tài sản rất lớn.
Khi quan sát một ai đó, con hãy thử nhìn thái độ của những người thân thiết với họ. Ai mà càng có những mối quan hệ lâu dài thì người đó càng có nhiều hơn những giá trị khác biệt.
5. SỨC KHỎE
Cách hiểu: thể lực, sinh lực.
Nếu cảm xúc thuộc về tâm hồn thì sức khỏe chính là thể chất.
Người khỏe mạnh, ít bệnh tật cũng là một góc nhìn để quan sát con người.
Con thử nghĩ xem một người khỏe mạnh mà có suy nghĩ tiêu cực, hay không được ai tôn trọng, yêu quý sẽ trở thành người thế nào trong xã hội?
Nhưng nếu thiếu điều này thì tiền bạc, danh vọng hay quan hệ đều là vô nghĩa.
Không ai ốm hộ ai được kể cả muốn.
Và nếu trong nhà có người ốm đau thì cuộc sống sẽ có rất nhiều áp lực cho các thành viên.
Khi kết hôn, con cũng cần lưu ý vấn đề này nhé.
6. TRI THỨC
Cách hiểu: sự hiểu biết trong đối nhân xử thế, kiến thức để hỗ trợ bản thân và xã hội tốt đẹp hơn.
Tri thức không hoàn toàn đồng nhất với bằng cấp hay điểm số. Nên người có học hàm, học vị cao chưa chắc đã phải là người có tri thức, bởi đó chỉ là một dạng chứng nhận.
Con có thể kiểm tra mức độ tri thức của mình trong việc giải quyết vấn đề cuộc đời mình. Bắt đầu từ những tri thức phục vụ sự sống như ăn, ngủ, sinh sản, môi trường sống...
Rộng ra là những tri thức bảo vệ sự sống như nông nghiệp, thảo dược, các giải pháp bảo vệ môi trường... sẽ luôn cần thiết trong mọi thời đại.
Và khi có được tri thức đó, rồi dùng nó cho bản thân và xã hội, con sẽ có được rất nhiều điều thú vị.
7. NIỀM TIN
Cách hiểu: khả năng tin tưởng vào những điều tốt đẹp.
Nhiều người đánh mất niềm tin vào con người, vào cuộc sống và hồ nghi mọi thứ quan mình. Họ sợ hãi mọi sự lừa dối.
Điều này sẽ dễ xảy ra khi chúng ta bị thất bại trong niềm tin rồi từ đó đánh mất niềm tin.
Ba nhắc con một chi tiết trong Thần thoại Hy Lạp, đó là dưới đáy chiếc hộp Pandora là Hạt mầm hi vọng. Nó giúp loài người vượt qua những điều tiêu cực.
Ngày nào đó chúng ta đánh mất niềm tin, nhất là niềm tin vào bản thân, vào sự lương thiện bên trong con người thì khi đó chúng ta sẽ mất tẩt cả thế giới.
Ba đến giờ vẫn giữ được thói quen tin vào người khác, dù có đôi khi thất bại, nhưng sau đó, Ba lại tìm ra lý do cho người làm Ba mất đi niềm tin ở họ. Điều đó có thể đúng hoặc sai với người khác, nhưng cá nhân Ba lại coi đó là thế mạnh của bản thân mình.
Ba luôn tin rằng sự tốt đẹp có trong mỗi con người, chỉ là nó có được nuôi dưỡng và có môi trường phát triển hay không mà thôi.
Có lẽ bởi vậy nên các tôn giáo luôn khuyến thiện chăng?
8. LÝ TƯỞNG
Cách hiểu: niềm tin rõ ràng vào một triết lý sống, sự theo đuổi của cá nhân vào những nguyên tắc, giá trị sống mà họ ưu tiên trong cuộc đời.
Thước đo này cũng chỉ có ở một nhóm người trong xã hội, không phải đa số.
Nên con có thể tham khảo thêm và lựa chọn xem bản thân mình có cần một lý tưởng sống hay không?
Còn Ba, lý tưởng của Ba là tìm ra các giải pháp bảo vệ sự sống, có thể thực hành dễ dàng, đơn giản.
9...
Ba đang tìm hiểu thêm thước đo thứ 9, đó là LÒNG NHÂN ÁI. Có lẽ nó nằm đâu đó trong thước đo đạo đức xã hội.
Còn ở con, Ba thấy rất vui khi thấy con và bạn bè đã rất tích cực để cứu giúp một con mèo hoang lạc mẹ...
---
Ba điểm qua cho con các chỉ số đo của Ba theo thang 10 tự chấm.
- Danh: 6 điểm. Ba có sức ảnh hưởng nhỏ trong một cộng đồng cùng chung lý tưởng sống.
- Lợi: 6 điểm Ba có khả năng tạo thu nhập mà không phụ thuộc vào ai ban ơn. Ba có thể hỗ trợ các khởi nghiệp và sinh kế phát triển bền vững và tạo ra những sản phẩm có giá trị tích cực.
- Cảm xúc: 8 điểm Rất nhiều năm Ba không nổi giận, bình quân Ba vui vẻ khoảng 14 - 16 giờ mỗi ngày.
- Tình cảm: từ 7 đến 8 điểm. Ba có nhiều mối quan hệ bền vững xây dựng trên nền tảng tin tưởng và tôn trọng.
- Sức khỏe: 7 điểm. Hiện tại Ba không có bệnh tật gì và chủ động xử lý được các vấn đề về sức khỏe khi có dấu hiệu bất thường.
- Tri thức: từ 7 đến 8 điểm. Ba liên tục học tập và nghiên cứu về cuộc sống mọi lúc, mọi nơi để tìm ra những giải pháp bản chất, hiệu quả.
- Niềm tin: đã vượt qua mức 7 điểm và tiếp tục tăng. Càng lúc Ba càng có niềm tin vào sự tử tế có trong mỗi con người.
- Lý tưởng: đã và đang vượt qua mức trung bình. Ba mơ hồ đã tìm được con đường của mình sẽ đi đến hết cuộc đời.
Thật may, cả 8 chỉ số của Ba đều ở tình trạng tích cực theo việc tự đánh giá bản thân.
-----
Như vậy, nếu bóc tách từng tiêu chí hoặc đánh giá phiến diện từng góc độ, con sẽ chỉ nhìn thấy từng chỉ số rời rạc.
Ba không nhiều tiền nhưng Ba hạnh phúc.
Ba không nổi danh lỗi lạc cũng không có nhiều bạn nhưng đó là cách ba chọn và vui vẻ.
Ba không phải là võ sỹ, vận động viên nhưng Ba vui vẻ.
Ba không có học hàm, học vị quá cao nhưng Ba có những giải pháp thực tế.
Ba lấy mình ra để làm ví dụ trực quan cho con "học bài" để con dễ hiểu điều Ba muốn nói, thật dũng cảm phải không?
Lẽ ra, bài viết này Ba viết riêng cho con nhưng thực tế, nhiều lần Ba và con đã trao đổi những góc nhìn khác nhau về vấn đề này. Vì vậy, Ba chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội để những người quen biết Ba sẽ cùng thảo luận, giúp Ba hoàn thiện một bài học dạy con.
Và nếu những điều này hữu ích như Ba kì vọng, bạn bè của Ba và con cái của họ sẽ có thêm những góc nhìn khác để tham khảo.
Đằng sau mỗi câu chữ là rất nhiều minh chứng, luận cứ từ lịch sử, văn hóa, triết học... nhưng viết hết ra thì có lẽ thành sách mất.
---
Ba mong con sẽ có góc nhìn đa chiều khi đánh giá bản thân và quan sát con người. Và đừng vội vàng đánh giá, phán xét ai khi thiếu thông tin, nhất là trong môi trường mạng ảo.
Sự im lặng và chờ đợi đôi khi sẽ là một công cụ mạnh của cuộc sống.
Và càng vui hơn khi con tìm ra những thước đo khác cho riêng mình để không bị phiến diện.
Từ nay đến sinh nhật năm 18 tuổi của con, Ba sẽ viết nhiều hơn cho album này, vì có lần, con hỏi sao lâu nay Ba không viết gì cho con.
Yêu con.
