Chứng khoán phái sinh trước giờ G (2): Sản phẩm là gì và giao dịch thế nào?

Hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu sẽ là mối quan tâm chủ yếu của tất cả các nhà đầu tư nói chung...

Cụ thể, chỉ số được lựa chọn làm tài sản cơ sở cho hợp đồng tương lai là chỉ số VN30, HNX30, và hợp đồng tương lai trên trái phiếu Chính phủ sẽ sử dụng trái phiếu giả định (synthetic/nominal bond) kỳ hạn 5 năm.

Hợp đồng tương lai trái phiếu Chính phủ hướng đến đối tượng là các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp, các ngân hàng thương mại, phục vụ chủ yếu cho mục đích phòng hộ rủi ro và dự đoán lãi suất tương lai của thị trường trái phiếu Chính phủ.

Trong khi đó, hợp đồng tương lai chỉ số cổ phiếu sẽ là mối quan tâm chủ yếu của tất cả các nhà đầu tư nói chung, trong đó có nhà đầu tư cá nhân đã và đang đầu tư trên thị trường cổ phiếu cơ sở.

Tại sao chọn chọn các chỉ số cổ phiếu “top”?

Hợp đồng tương lai dựa trên một chỉ số cổ phiếu là sản phẩm phái sinh đơn giản nhất, thường được triển khai đầu tiên ở các thị trường chứng khoán phái sinh tập trung mới ra đời. Đây là một hợp đồng được chuẩn hóa bởi sở giao dịch chứng khoán - ở đây là HNX - dựa trên biến động của một chỉ số cổ phiếu thuộc thị trường cơ sở.

Mặc dù hiện các sở giao dịch đã có nhiều bộ chỉ số, hợp đồng tương lai chỉ số do HNX phát triển lựa chọn chỉ số top, ở đây là HNX30-Index và VN30-Index. Hợp đồng quy định nhiều điều khoản kỹ thuật chi tiết, nhưng trên thực tế, nhà đầu tư không tham gia giao dịch nội dung hợp đồng đó, mà chỉ giao dịch mã số của hợp đồng tương tự như mã số của một cổ phiếu.

Nói theo ngôn ngữ thị trường, việc mua hay bán một hợp đồng tương lai của một chỉ số là nhà đầu tư tham gia đánh cược về biến động của chỉ số đó. Nếu nghĩ rằng chỉ số VN30-Index trong tháng tới sẽ tăng, nhà đầu tư có thể mua một Hợp đồng tương lai với chỉ số này và chờ giá tăng.

Ngược lại, nếu nghĩ rằng chỉ số VN30-Index sắp giảm, nhà đầu tư sẽ bán một hợp đồng tương lai. Ưu điểm là nhà đầu tư dù chưa sở hữu bất kỳ cổ phiếu nào trong rổ cổ phiếu VN30-Index cũng vẫn có thể giao dịch bằng việc tham gia “vị thế” bán hợp đồng tương lai trên chỉ số này.

Chỉ số VN30-Index là một trong hai chỉ số được lựa chọn làm tài sản cơ sở cho hợp đồng tương lai chỉ số (chỉ số còn lại là HNX30-Index). Tuy nhiên trong giai đoạn đầu tiên, để tập trung thanh khoản cho thị trường, các cấp quản lý thị trường hiện cân nhắc việc sẽ chỉ có hợp đồng tương lai với chỉ số VN30-Index được triển khai trước. Sau một thời gian vận hành sẽ xem xét đưa tiếp các sản phẩm khác với nhiều loại hình chỉ số cổ phiếu hơn vào giao dịch.

Trên thị trường hiện có nhiều chỉ số chứng khoán, nhưng việc chọn chỉ số VN30-Index là do chỉ số này đại diện cho các cổ phiếu vốn hóa lớn trên thị trường và có các tiêu chí định lượng về tính thanh khoản, cùng các yếu tố kỹ thuật khác. Ngoài ra chỉ số VN30 đã được điều chỉnh để tính toán dựa trên tỷ lệ cổ phiếu lưu hành tự do có điều chỉnh, đồng thời có giới hạn quy mô vốn hóa tối đa (là 10%) của mỗi cổ phiếu trong rổ.

Nói đơn giản nhất, chỉ số VN30-Index là một trong những chỉ số ít bị méo mó nhất trên thị trường hiện nay.

Một trong những nguy cơ làm tăng rủi ro trong giao dịch hợp đồng tương lai chỉ số là chỉ số đó bị thao túng. Ví dụ một chỉ số tính theo giá trị vốn hóa, dễ bị chi phối bởi số ít các cổ phiếu có vốn hóa lớn, một số giao dịch gây biến động giá lớn sẽ ảnh hưởng tới giá trị của cả hợp đồng tương lai của chỉ số đó.

Chính vì thế, một chỉ số được chọn làm tài sản cơ sở cho hợp đồng tương lai phải ít có rủi ro bị chi phối nhất, để đảm bảo quyền lợi của cả khối nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Hợp đồng mẫu của hợp đồng tương lai VN30-Index

Nội dung quan trọng nhất trong hợp đồng mẫu là hệ số nhân.

Để nhà đầu tư có thể giao dịch được một chỉ số thì chỉ số đó phải có giá trị, được quy ra bằng tiền. Hệ số nhân đối với VN30-Index là 100.000 đồng, nghĩa là quy mô một hợp đồng tương lai chỉ số VN30-Index tại mức điểm 680 điểm là  68 triệu đồng (100.000 x 680).

Hệ số nhân sẽ quy định quy mô hợp đồng và các hợp đồng mẫu khác nhau có thể có hệ số nhân khác nhau. Việc chọn hệ số nhân nhỏ là nhằm giúp giảm quy mô giá trị hợp đồng, từ đó giúp nhà đầu tư có quy mô vốn không cần quá lớn cũng có thể giao dịch.

Chẳng hạn năm 1982, hợp đồng tương lai chỉ số S&P500 được giới thiệu có hệ số nhân tới 500 USD, tức là giá trị hợp đồng rất lớn và càng lớn khi chỉ số tăng điểm. Vì thế để khuyến khích các nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ giao dịch nhiều hơn, năm 1997 một mẫu hợp đồng khác cũng trên chỉ số S&P 500 được gọi là “E-mini” chỉ có hệ số nhân 50 USD. Bản thân hợp đồng tương lai chỉ số S&P500 gốc cũng giảm hệ số nhân từ 500 USD về 250 USD.

Khi có giá trị của chỉ số, nhà đầu tư có thể tính toán lượng tiền ban đầu cần có để mua một hợp đồng tương lai (tiền ký quỹ ban đầu - initial margin). Việc hợp đồng tương lai chỉ số VN30-Index có giá trị 68 triệu đồng không có nghĩa là nhà đầu tư sẽ phải bỏ ra cả 68 triệu đồng để mua một hợp đồng. Quy định tiền ký quỹ ban đầu chỉ là 10% giá trị hợp đồng, nghĩa là nhà đầu tư chỉ phải bỏ ra ban đầu mức ký quỹ với giá trị 6,8 triệu đồng (tiền ký quỹ = tỷ lệ ký quỹ x hệ số nhân x giá trị chỉ số x số lượng hợp đồng = 10% x 100.000 đ x 680 điểm x 01 hợp đồng = 6,8 triệu đ) là đã mua được một hợp đồng.

Bước giá dao động tối thiểu của hợp đồng tương lai chỉ số VN30-Index là 0,1 điểm chỉ số. Bước giá này cũng có ý nghĩa tương tự bước giá giao dịch cổ phiếu, là mức thay đổi giá đặt lệnh tối thiểu.

Ví dụ: VN30-Index hiện có điểm số 680 điểm, nhà đầu tư có thể đặt lệnh ở các mức điểm số: 680,1 điểm, 680,2 điểm, 679,9 điểm và tương ứng là lượng tiền cần có để mua một hợp đồng tại bước giá đó.

Phương thức giao dịch của hợp đồng tương lai cũng tương tự như với cổ phiếu hiện tại, có các hình thức lệnh giới hạn, lệnh thị trường, các lệnh điều kiện, và các phiên đóng cửa mở cửa, khớp lệnh liên tục. Giá tham chiếu cũng là giá đóng cửa của ngày giao dịch liền trước, tương tự cổ phiếu.

Ngày giao dịch cuối cùng của một hợp đồng tương lai được ấn định là ngày thứ năm thứ 3 của tháng đáo hạn. Thời gian thị trường phái sinh mở cửa sẽ sớm hơn thị trường cổ phiếu 15 phút, nhưng kết thúc cùng giờ.

Mã hợp đồng và các tháng hợp đồng

Cũng giống như một cổ phiếu, HNX quy định mã của một hợp đồng tương lai chỉ số theo quy tắc nhất định và chứa đựng thông tin về hợp đồng đó.

Ví dụ, hợp đồng có mã VN30F1705 bao gồm các thông tin: “VN30F” là Hợp đồng tương lai của chỉ số VN30 (F là viết tắt của Futures). “17” là năm 2017 và “05” là tháng đáo hạn của hợp đồng. Việc xếp năm đáo hạn lên trước tháng đáo hạn để nhằm mục đích thuận lợi cho thống kê.

Hiện tại cùng một lúc sẽ có 4 "tháng” hợp đồng (contract months) được giao dịch với chỉ số VN30-Index: hợp đồng tương lai cho tháng hiện tại; hợp đồng tương lai cho tháng kế tiếp; hợp đồng tương lai cuối quý gần nhất; hợp đồng tương lai cuối quý tiếp theo.

Ví dụ, hợp đồng tương lai có mã số VN30F1706 là hợp đồng cho tháng hiện tại sẽ đáo hạn vào tháng 6/2017. Bên cạnh đó nhà đầu tư có thể giao dịch hợp đồng có mã số VN30F1707 là hợp đồng sẽ đáo hạn vào tháng kế tiếp (tháng 7/2017). Hợp đồng có mã số VN30F1709 là hợp đồng sẽ đáo hạn vào quý gần nhất (tháng 9/2017 - quý 3/2017). Hợp đồng có mã số VN30F1712 là hợp đồng đáo hạn vào quý kế tiếp (tháng 12/2017 - quý 4/2017).

Tại thời điểm thị trường ra mắt trong năm 2017, các bộ tháng hợp đồng thay nhau niêm yết sẽ tạo ra tổ hợp các tháng hợp đồng như sau:

Việc có nhiều hợp đồng tương lai đáo hạn các tháng khác nhau trên cùng một chỉ số giao dịch đồng thời là nhằm đa dạng hóa thời gian nắm giữ phù hợp với từng nhu cầu đầu tư. Các hợp đồng kỳ hạn ngắn (tháng hiện tại, tháng kế tiếp) phù hợp với mục đích đầu cơ ngắn hạn và nhà đầu tư không bị đọng vốn quá lâu trong trường hợp phải giữ hợp đồng đến ngày đáo hạn. Các hợp đồng dài hạn hơn phù hợp với các giao dịch phòng vệ.

Chuẩn bị giao dịch

Để tham gia giao dịch trên thị trường phái sinh, đầu tiên nhà đầu tư phải mở một tài khoản mới để giao dịch riêng cho hợp đồng tương lai chỉ số. Nếu nhà đầu tư đã có sẵn tài khoản giao dịch chứng khoán thì chỉ cần mở thêm một tiểu tài khoản mới, nằm trong tài khoản sẵn có, cho giao dịch phái sinh. Nếu nhà đầu tư chưa có tài khoản giao dịch chứng khoán thì phải mở tài khoản mới.

Đối với tài khoản giao dịch hợp đồng tương lai, nhà đầu tư có thể mở tại bất kỳ công ty chứng khoán nào đủ điều kiện cung cấp dịch vụ giao dịch chứng khoán phái sinh (thành viên giao dịch). Tuy nhiên hiện chỉ có một số công ty chứng khoán đủ điều kiện làm thành viên bù trừ nên các công ty chứng khoán không phải thành viên bù trừ (mà khách hàng mở tài khoản giao dịch) sẽ phải mở cho khách hàng một tài khoản ký quỹ tại công ty chứng khoán là thành viên bù trừ.

Theo thông tin mới nhất, hiện có 8 công ty chứng khoán vừa là thành viên giao dịch, vừa là thành viên bù trừ, bao gồm: SSI, HSC, VnDirect, MBS, VCBS, BSC, VCSC, VPBS.

Nhà đầu tư có thể yên tâm rằng lệnh giao dịch của mình tại công ty chứng khoán không phải thành viên bù trừ vẫn được thực hiện chuyển vào hệ thống giao dịch của sàn giao dịch chứng khoán phái sinh một cách bình thường với tốc độ nhanh nhất nhờ kết nối từ công ty chứng khoán là thành viên giao dịch với hệ thống giao dịch của Sở.

Ngay sau khi khớp lệnh trên hệ thống giao dịch của sở, kết quả được chuyển ngay sang hệ thống bù trừ của VSD (theo thời gian thực - realtime) không cần chờ tới cuối ngày giao dịch mới kết chuyển sang VSD như thị trường cổ phiếu, và không cần thông qua thành viên bù trừ.

Vì vậy khi giao dịch, đường đi của lệnh ở các công ty chứng khoán sẽ không có sự phân biệt là thành viên bù trừ hay không. Tuy nhiên việc quản lý tài khoản ký quỹ, thực hiện thanh toán bù trừ vẫn phải do công ty chứng khoán là thành viên bù trừ thực hiện.

 

Đối với trường hợp nhà đầu tư là khách hàng tại một công ty chứng khoán không phải là thành viên giao dịch (hiện tại có 27 công ty chứng khoán đủ điều kiện là thành viên giao dịch trên thị trường phái sinh theo quy định về vốn tối thiểu tại Nghị định 42) thì chỉ có thể giao dịch thông qua tài khoản tổng mà công ty đó mở tại công ty chứng khoán là thành viên giao dịch và ủy thác giao dịch. Điều này cũng tương tự đối với các quỹ đầu tư và công ty chứng khoán thành lập ở nước ngoài.

Nguồn: Vneconomy

Chứng khoán phái sinh trước giờ G (1): Bước chuyển về chất của chứng khoán Việt

Việt Nam gia nhập cộng đồng hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới có thị trường tài chính bậc cao này...

Cuối tháng 5 này, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ có thêm một mảnh ghép mới - thị trường chứng khoán phái sinh, với hai loại sản phẩm ban đầu là hợp đồng tương lai chỉ số chứng khoán (Equity Index Futures) và hợp đồng tương lai trái phiếu Chính phủ (Bond Futures).

Từ hôm nay (12/5), VnEconomy giới thiệu kỳ đầu tiên của loạt bài “Chứng khoán phái sinh trước giờ G”, nhằm giúp độc giả và nhà đầu tư hiểu rõ hơn về thị trường này, khi sự ra đời của nó không chỉ là việc xuất hiện một công cụ đầu tư/đầu cơ mới, mà còn là bước chuyển mình về chất của thị trường chứng khoán tại Việt Nam. 

Hạ tầng, pháp lý đã sẵn sàng

Với sự xuất hiện của các công cụ phái sinh, Việt Nam sẽ là quốc gia thứ 5 trong khu vực, gia nhập cộng đồng hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới có thị trường tài chính bậc cao này.

Hướng tới đáp ứng nhu cầu nhà đầu tư trong và ngoài nước, thị trường chứng khoán phái sinh mở ra một cơ hội thu hút dòng vốn đầu tư của các quỹ, tổ chức đầu tư chuyên nghiệp, hỗ trợ gia tăng giá trị phòng hộ rủi ro cho các sản phẩm hiện đang giao dịch trên thị trường cổ phiếu và trái phiếu cơ sở.

Đến hiện tại, các văn bản pháp lý mang tính kỹ thuật cho thị trường phái sinh đã được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và Trung tâm Lưu ký chứng khoán (VSD) hoàn tất.

Đối với nhà đầu tư, thời điểm cuối cùng là một “sàn giao dịch” mới được khai trương và sản phẩm được giao dịch. Tuy nhiên đối với thị trường, sự chuẩn bị là cả một quá trình kéo dài.

Theo thông tin từ HNX - đơn vị chịu trách nhiệm xây dựng thị trường phái sinh - hệ thống văn bản pháp lý đã hoàn tất. Những văn bản chính bao gồm: (1) quy chế niêm yết và giao dịch chứng khoán phái sinh quy định việc thiết lập sản phẩm niêm yết và hủy niêm yết khi đáo hạn, kết cấu phiên giao dịch, các loại lệnh, và tạm ngừng giao dịch; (2) quy chế thành viên thị trường chứng khoán phái sinh quy định điều kiện gia nhập thành viên thị trường phái sinh; quy định về nhà tạo lập thị trường.

Về phía VSD, ba bộ quy chế liên quan tới nghiệp vụ thanh toán bù trừ cũng đã được chi tiết hóa, trong đó gồm: (1) quy chế ký quỹ hướng dẫn thành viên và nhà đầu tư về các mức ký gửi và giá trị các tài sản thế chấp cũng như giới hạn vị thế khi tham gia thị trường, các thông tin về số liệu cụ thể sẽ được VSD cung cấp liên tục trong tháng, (2) quy chế thành viên bù trừ trên thị trường phái sinh yêu cầu chi tiết cách thức đăng ký tư cách thành viên bù trừ, các trách nhiệm đi kèm của thành viên bù trừ và các quy trình liên quan, (3) quy chế quản lý quỹ bù trừ cho thị trường phái sinh là điểm mới đảm bảo các bước đệm quản lý rủi ro khi thị trường rơi vào trạng thái mất khả năng thanh toán.

Thực hiện thanh toán cho thị trường phái sinh là ngân hàng VietinBank. Thời gian qua, VietinBank đã đầu tư hệ thống công nghệ mới và làm việc với VSD để thống nhất những quy định đảm bảo an toàn thanh toán.

Hạ tầng hệ thống giao dịch - bù trừ thanh toán cho thị trường phái sinh đã được HNX và VSD đầu tư đồng bộ trên cùng mặt bằng công nghệ, hệ thống đã được chạy thử liên tục nhiều lần kể từ tháng 10/2016 cho tới tháng 3/2017. 

Cuối tháng 4 vừa qua, đợt thử nghiệm tổng duyệt toàn thị trường cũng đã hoàn thiện.

Đối với các thành viên tham gia thị trường phái sinh, hiện có 27 công ty chứng khoán đủ điều kiện tham gia làm thành viên giao dịch theo quy định về tiêu chuẩn vốn của Nghị định 42. Tuy nhiên, sau một thời gian đánh giá chi phí phát triển hệ thống cho giao dịch phái sinh, hiện nay chỉ có 8 công ty chứng khoán nắm giữ thị phần lớn nhất thị trường tham gia xây dựng, kết nối và chạy kiểm thử hệ thống. Các công ty này cũng đăng ký làm thành viên bù trừ của VSD.

Đối với sản phẩm hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ, việc ngân hàng thương mại tham gia làm thành viên giao dịch đặc biệt trực tiếp đầu tư tự doanh trên thị trường chứng khoán phái sinh cần được Ngân hàng Nhà nước cấp phép tham gia hoạt động đầu tư chứng khoán phái sinh và hoạt động kinh doanh chứng khoán phái sinh.

Nếu chỉ là nhà đầu tư thông thường, các ngân hàng thương mại chỉ cần thông qua công ty chứng khoán môi giới là có thể tham gia giao dịch.

Chọn cách đi an toàn

Thị trường chứng khoán phái sinh ra đời sau gần 20 năm thị trường chứng khoán Việt Nam vận hành. 

Nhưng, đây không phải là thời điểm muộn để phát triển một thị trường mới ở bậc cao hơn. Bởi quãng thời gian đó là cần thiết để cộng đồng nhà đầu tư, doanh nghiệp cũng như các thành viên thị trường làm quen và nâng cao kiến thức, đạo đức kinh doanh, sử dụng các công cụ trên thị trường chứng khoán đáp ứng mục đích phát triển bền vững.

Thị trường tài chính Việt Nam đã hội nhập khá sâu với sự tham gia của ngày càng nhiều các tổ chức nước ngoài, các định chế đầu tư chuyên nghiệp và do đó, cần có thêm các công cụ đa dạng hơn để phòng hộ rủi ro, đáp ứng nhu cầu sinh lời, đồng thời tiến dần hơn tới các tiêu chuẩn của một thị trường tài chính hiện đại.

Trong khu vực Đông Nam Á, hiện cũng chỉ mới có 4 thị trường có sản phẩm phái sinh được giao dịch tập trung là Singapore, Malaysia, Indonesia và Thái Lan. Nay, Việt Nam sẽ là thị trường thứ 5 có các sản phẩm này.

Việc ra đời thị trường phái sinh cũng là đòi hỏi của các tổ chức tài chính quốc tế, đồng thời là bước tiến xa hơn tạo sự hấp dẫn cho thị trường tài chính Việt Nam nói chung, thu hút các dòng vốn đầu tư quốc tế lớn hơn.

Các sản phẩm phái sinh ban đầu được lựa chọn bao gồm hợp đồng tương lai chỉ số chứng khoán và hợp đồng tương lai trái phiếu Chính phủ. Các hợp đồng này được chuẩn hóa, giao dịch tập trung và thanh toán được đảm bảo bởi trung tâm thanh toán bù trừ, theo cơ chế bù trừ trung tâm và rủi ro thanh toán gần như bằng không (trong kỳ 2 của loạt bài này, VnEconomy sẽ nói rõ hơn về sản phẩm chứng khoán phái sinh).

Đối với các tổ chức đầu tư tài chính, một thị trường muốn thoát khỏi trạng thái sơ khai và có thể đầu tư được luôn cần các công cụ phòng vệ rủi ro. Khác với nhà đầu tư cá nhân, các tổ chức đầu tư lớn không thể thay đổi vị thế nhanh chóng cũng như không “đành lòng” nhìn giá trị danh mục đầu tư dài hạn sụt giảm mà không thể cố định lợi nhuận đạt được (lock performance) bằng một công cụ phòng vệ nào đó.

Chính vì thế, khi thị trường chứng khoán phái sinh ra đời tại Việt Nam, tuy ban đầu mới chỉ có hai sản phẩm đơn giản nhất, nhưng đó là một bước tiến lớn tới chuẩn quốc tế của một thị trường mới nổi.

Cùng với thời gian, thị trường phái sinh sẽ đa dạng hơn với nhiều sản phẩm cao cấp hơn. Tiến trình và tương lai đó không phải sẽ đến ngay lập tức, nhưng đã được định hình ngay từ bước đi đầu tiên.

Nguồn: VnEconomy

Các thuật ngữ kinh tế thường dùng

- Inflation – Lạm phát.

Tăng giá hàng hóa và dịch vụ. Nói chung, giả định về kinh tế là sức mua giảm đi vì có thừa tiền mặt lưu thông, thường là do hậu quả của việc chính phủ chi tiêu quá nhiều.

- Initial Public Offering (IPO) – Phát hành công khai lần đầu (chứng khoán).
Lần đầu tiên một công ty chào bán cổ phiếu cho công chúng. Còn gọi là “going public”.

- Insider trading – Giao dịch nội bộ.
Giao dịch cổ phiếu trong nội bộ công ty một cách bất hợp pháp dựa trên những thông tin không công bố.

- Interest – Lãi suất.

- International Monetary Fund (IMF) – Quỹ Tiền tệ Quốc tế
Trụ sở tại Washington, D.C., có chức năng giám sát nguồn cung tiền tệ của các nước thành viên, với mục đích ổn định việc trao đổi quốc tế và khuyến khích thương mại cân bằng và có trật tự.

- Junk bond – Trái phiếu bấp bênh.
Thuật ngữ bình dân dùng để mô tả các loại chứng khoán có lãi suất cao nhưng nhiều rủi ro, do các công ty bị nợ nần chồng chất phát hành để có thể thanh toán các khoản vay ngân hàng, để mua quyền quản lý cổ phần hoặc để tài trợ cho các vụ mua lại công ty.

- Leverage – đòn bẩy tài chính
Việc một công ty sử dụng tài sản đi vay để tăng lợi suất trên vốn cổ phần của các cổ đông, với hy vọng lãi suất phải chịu sẽ thấp hơn lợi nhuận trên số tiền đi vay.

- Leveraged buyout – Sự mua lại công ty, được cấp vốn bằng nợ.
Việc mua lại một công ty của một nhóm nhỏ các nhà đầu tư, chủ yếu được cấp vốn bằng nợ. Cuối cùng, các khoản vay của nhóm này được thanh toán bằng các quỹ phát sinh từ hoạt động của công ty mua được hoặc việc bán tài sản của công ty đó.

- Liquidity – Thanh khoản.
Mức độ mà tài sản có thể chuyển thành tiền mặt.

- Market share – Thị phần
Tỷ lệ tổng doanh số của một sản phẩm mà một người bán có. Một công ty sẽ cố gắng mở rộng thị phần của mình (tức là giảm thị phần của các đối thủ) bằng cách quảng cáo, đưa ra mức giá hợp lý và các thủ thuật cạnh tranh khác. Thị phần càng lớn thì nhà sản xuất càng dễ kiểm soát giá và lợi nhuận.

- Market capitalization – Thị giá vốn.
Giá trị của một công ty được xác định bởi giá thị trường đối với các cổ phiếu thường đã phát hành còn lại.

- Maturity – Kỳ hạn.
Thời hạn phải thanh toán trái phiếu và kỳ phiếu.

- Monetary policy – Chính sách tiền tệ.
Tác động của chính phủ đối với nền kinh tế bằng cách kiểm soát nguồn cung cấp tiền tệ và lãi suất.

- Monopoly – Độc quyền.
Sự kiểm soát của một công ty đối với một sản phẩm tại một thị trường nhất định, cho phép công ty này ấn định giá vì không hề có cạnh tranh.

- Mutual fund – Quỹ tương hỗ
Điều hành bởi một công ty đầu tư huy động tiền từ các cổ đông để đầu tư vào trái phiếu, cổ phiếu, các quyền chọn, các hàng hóa hoặc các loại chứng khoán khác. Các quỹ này thường cho phép các nhà đầu tư lựa chọn một chiến lược mạo hiểm hoặc một chiến lược thận trọng để kiếm lời.

- Net income/net profit – Thu nhập ròng/Lãi ròng
Cũng được gọi là “bottom line” hay lợi nhuận, là khoản còn lại sau khi trừ mọi chi phí và thuế trong thu nhập của một công ty.

- Note – Kỳ phiếu
Chứng nhận do một công ty hoặc chính phủ phát hành ghi rõ số lượng một khoản vay, lãi suất phải trả và thế chấp trong trường hợp không thanh toán được. Thời hạn thanh toán thường là trên 1 năm kể từ khi phát hành nhưng không được lâu hơn 7-8 năm. Thời hạn thanh toán ngắn hơn là điểm khác biệt chính giữa kỳ phiếu và trái phiếu.

- Organization for Economic Cooperation and Development (OECD) – Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế.
Một tổ chức gồm 24 nước có nền kinh tế thị trường tự do thường xuyên thu thập con số thống kê và đưa ra các báo cáo kinh tế về các nước thành viên.

- Oil future market – Thị trường dầu giao sau.
Các thị trường tại New York và Luân Đôn nơi người ta cam kết mua hoặc bán dầu với giá thỏa thuận cho một thời điểm nào đó trong tương lai.

- Oil spot market – Thị trường dầu giao ngay.
Các vụ giao dịch hàng ngày đối với dầu thô hoặc các sản phẩm đã tinh lọc bởi các thương nhân trên khắp thế giới, cam kết khối lượng chuyển giao với giá cụ thể.

- Option – Quyền chọn.
Trong giới tài chính, đây là thỏa thuận cho phép một nhà đầu tư mua hoặc bán cái gì đó, ví dụ như cổ phiếu, trong một khoảng thời gian định trước với giá nhất định.

- Ovesubscribed – Đặt mua vượt mức.
Thuật ngữ áp dụng trong việc phát hành công khai cổ phiếu, khi đơn đặt mua vượt quá số lượng cổ phiếu rao bán cho công chúng.

- Paper profit – Lãi lý thuyết.
Khoản lãi chưa có thực trong một khoản đầu tư. Khoản lãi này được tính toán dựa trên so sánh giá thị trường hiện tại với chi phí của nhà đầu tư.

- Poison pill – Chiến thuật thuốc độc.
Một thủ thuật để chống trả việc mua lại quyền kiểm soát công ty, được đưa ra để làm cho việc mua lại công ty trở nên quá tốn kém.

- Price-earnings ratio – Tỷ suất thị giá/lợi nhuận (P/E)
Giá của một cổ phiếu chia cho lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu trong thời gian 12 tháng. Ví dụ một cổ phiếu bán với giá 60$/cổ phiếu và lợi nhuận 6$/cổ phiếu sẽ được bán với tỷ suất thị giá-doanh lợi 10/1. Tỷ suất thị giá-doanh lợi cao khiến các nhà đầu tư tin tưởng rằng lợi nhuận của công ty trong tương lai sẽ cao hơn nhiều.

- Prime rate – Lãi suất ưu đãi.
Lãi suất cơ bản mà các ngân hàng thương mại áp dụng cho một loạt khoản cho vay lớn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, cũng như cho cá nhân.

- Privatization – Tư nhân hóa.
Nói chung nghĩa là việc chuyển sở hữu công ty từ các nhà đầu tư công cộng sang các nhà đầu tư tư nhân. Tư nhân hóa thường gắn liền với tái cơ cấu kinh tế trong đó các doanh nghiệp nhà nước được bán cho khu vực tư nhân.

- Revenue – Thu nhập.
Toàn bộ số tiền mà một doanh nghiệp hoặc chính quyền thu được trong một khoảng thời gian nhất định.

- Short sale – Bán khống.
Bán một lượng cổ phiếu tạm vay, không thuộc quyền sở hữu của mình với hy vọng kiếm lời bằng cách mua một lượng cổ phiếu tương đương sau đó với giá thấp hơn để thay thế.

- Stock (shares) – Cổ phiếu.
Các đơn vị của một công ty đại diện cho một phần sở hữu. Mua các phần này sẽ có quyền như các chủ sở hữu và có thể có thu nhập thông qua cổ tức. Có thể mua hoặc bán cổ phiếu mà không ảnh hưởng đến hoạt động của một công ty. Tại thị trường chứng khoán, giá cổ phiếu do người mua và người bán cổ phiếu đó ấn định.

- Stock exchange – Thị trường chứng khoán.
Nơi giá cổ phiếu được người mua và người bán cổ phiếu ấn định.

- Underground economy – Nền kinh tế ngầm.
Một bộ phận không được tính đến của nền kinh tế bao gồm cả hoạt động hợp pháp và bất hợp pháp. Hầu hết các giao dịch là bằng cách chuyển đổi hàng hóa hoặc thanh toán tiền mặt để tránh thuế hoặc tránh bị các cơ quan thi hành pháp luật phát hiện.

- Venture capital – Vốn mạo hiểm.
Khoản tài chính cần thiết để bắt đầu một doanh nghiệp, thông thường là các doanh nghiệp mới nhiều rủi ro. Đổi lại vốn, nhà đầu tư được sở hữu một phần doanh nghiệp này. Vốn mạo hiểm càng rủi ro thì càng có khả năng thu lợi lớn.

- White knight – Hiệp sĩ trắng.
Người cứu một công ty đang bị nguy cơ mua quyền kiểm soát bởi một công ty khác.

Nguồn: Kiến thức kinh tế

Không nên đo đếm Tết cổ truyền về kinh tế

"Không nên đo đếm một sinh hoạt văn hóa quan trọng như ngày Tết âm lịch bằng việc xem xét dưới góc độ kinh tế về tính lãng phí. Tết âm lịch là một cái gì đó rất thiêng liêng...".

Trao đổi với Tuổi Trẻ, nhà nghiên cứu dân tộc học VN, TS Nguyễn Văn Huy (giám đốc chuyên môn Trung tâm Di sản các nhà khoa học VN) chia sẻ những suy nghĩ của ông về tập tục Tết cổ truyền Việt.

Ông nói:

- Không nên đo đếm một sinh hoạt văn hóa quan trọng như ngày Tết âm lịch bằng việc xem xét dưới góc độ kinh tế về tính lãng phí. Tết âm lịch là một cái gì đó rất thiêng liêng, ăn sâu vào tiềm thức của người Việt từ ngàn xưa. Một tập tục đẹp, có ý nghĩa nhân văn rất lớn với cả người đã khuất lẫn cả người đang sống, từ già đến trẻ.

Tết âm lịch còn gắn với sự tuần hoàn của vũ trụ, về những chu kỳ của Mặt trời, Mặt trăng phù hợp với thời tiết, khí hậu của nước ta. Tết âm lịch là một sinh hoạt văn hóa phi vật thể đặc sắc, độc đáo và phổ biến nhất của nước ta.

* Theo ông, những nét văn hóa dân tộc độc đáo nào của Tết cổ truyền VN cần được chú trọng để duy trì, phát triển bởi nó sẽ là nền tảng giữ gìn văn hóa dân tộc bền vững?

TS Nguyễn Văn Huy - Ảnh: Nguyễn Đình Toán

- Nét đẹp của Tết cổ truyền là mời ông bà, tổ tiên về với con cháu. Tết, con cái về với cha mẹ, ông bà. Tết với thầy. Tết của con trẻ. Tính nhân văn đó nay được nhân thêm với tết cho người nghèo, khó.

* Những gì nên hạn chế từ quản lý đến ý thức người dân để Tết cổ truyền không thành một khoảng thời gian “ăn chơi 
cho đã”?

- Nên hạn chế cờ bạc, rượu chè be bét và đặc biệt ăn chơi cả tháng. Hết tết nên bắt tay vào việc ngay là phong cách mới cần xây dựng. Đây là điều chúng ta vẫn thường nói, nhưng không phải ai cũng làm được.

* Tết kéo theo lễ hội, tháng giêng là tháng ăn chơi... Lễ hội kéo dài khắp trong Nam ngoài Bắc có phải là một nét văn hóa của dân tộc, hay phải nhìn nó như một sự... lạc hậu, kém 
văn minh?

- Văn hóa VN trước hết và cội nguồn của nó là văn hóa làng. Nhà, làng, nước là kết cấu văn hóa cổ truyền của người Việt.

Mỗi làng có những phong tục, tập quán riêng và đặc biệt có vị thành hoàng, vị thần bảo hộ cho dân làng riêng. Hằng năm, dân làng mở hội để cầu mong vị thành hoàng làng tiếp tục bảo vệ và phù hộ cho dân làng bình an, mùa màng tươi tốt, công việc hanh thông...

Cả làng cùng chuẩn bị hội, cùng chăm sóc đình làng hay miếu, nơi thờ các vị thần linh và tổ chức rước các vị. Đó là một nét văn hóa đẹp nhất của người Việt, sao lại nghĩ nó lạc hậu, kém văn minh?

Nhiều làng, mỗi làng mở hội của mình mà thời gian theo tập tục, thường vào các ngày giỗ hay ngày sinh của vị thần. Cho nên người ta cảm thấy hội kéo dài, nhưng thực thì chỉ là hội của làng. Dân làng nào phục vụ hội làng ấy.

Một số hội có tính khu vực thì thu hút dân trong khu vực. Tôi thấy các hội làng là sinh hoạt không thể và không nên thay thế bởi nó đáp ứng nhu cầu của nhân dân.

* Đúng là không thể phủ nhận có rất nhiều lễ hội gắn với thời tiết, mùa màng, cảnh quan thiên nhiên như lễ hội chùa Hương, lễ hội Chử Đồng Tử... nhưng cũng không ít lễ hội khiến người dân phản ứng như tục chém lợn, lễ chọi trâu... Ông nghĩ có nên “chỉnh đốn” lễ hội bằng quan điểm văn hóa mới từ cấp quản lý địa phương?

- Mỗi làng có phong tục riêng của mình và truyền từ biết bao đời nay. Các phong tục hiến sinh là rất đặc sắc với mỗi hội. Mỗi làng đều có lý do giải thích vì sao lại có tập tục như vậy, dân làng thì tin và làm theo.

Các tập tục hiến sinh này thường chỉ bó hẹp trong phạm vi dân làng, một cộng đồng rất nhỏ. Tôi rất tiếc nhiều khi truyền thông làm cho nó to chuyện lên như chuyện “chém lợn”, chọi trâu. Chọi trâu ở những nơi có truyền thống thì không sao, nhưng chọi trâu để kinh doanh thì cần chỉnh đốn.

* Những biến tướng của lễ hội như lễ hội đền Trần thành nơi cầu bổng lộc quan trường, đền Bà Chúa Kho là nơi vay tiền ảo để kinh doanh thật... theo ông có đáng lo ngại, lỗi tại ai và có cách nào “sửa chữa” không?

- Đến đền Bà Chúa Kho là một nhu cầu của xã hội. Hãy tạo điều kiện để thỏa mãn các nhu cầu ấy. Những người đi lễ sẽ tự điều chỉnh hành vi của mình theo nhận thức và dư luận xã hội. Một số nơi muốn khuếch trương du lịch đã làm thay đổi hoặc biến tướng ý nghĩa của hội làng, hội đền.

Trải qua mấy thập kỷ rồi, những thay đổi như vậy vẫn tiếp diễn và đúng là có cái đáng lo ngại thật. Điều quan trọng là hội làng thì cứ để dân làng lo liệu, đừng biến thành công việc riêng của Nhà nước. Các quan chức, nhất là quan chức cấp cao, nếu có dự cũng nên đi với tư cách cá nhân, tốt nhất là không nên đến vào những ngày nhạy cảm nhất...

* Cách nào để mỗi địa phương có thể làm tốt nhất việc của mình khi chọn cách “ứng xử” với lễ hội quê mình, để dân yên mà quê phát triển?

- Cách ứng xử tốt nhất với các hội làng (tôi không muốn gọi lễ hội, mà là hội làng như xưa vẫn gọi) là hãy khuyến khích dân làng làm chủ hội làng của mình bằng việc tham gia các quyết định liên quan đến sự thay đổi, bổ sung bất cứ tập tục nào liên quan đến truyền thống hội làng của mình. Có vậy hội làng mới là của dân làng và người ta mới quan tâm bảo vệ.

Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, TS Nguyễn Hùng Vĩ: Văn hóa Tết cổ truyền của VN độc đáo, cần bảo lưu Đây là một di sản lễ hội bậc nhất trong các di sản lễ hội vì những lý do: cho toàn dân, bất kể là ai, kể cả những người mất quyền công dân VN; cho tất cả mọi tộc người trên đất nước VN, đây là kết quả của trường kỳ phát triển lịch sử dân tộc mà không một lễ hội tôn giáo nào, tín ngưỡng nào sánh tày. Tết là kỷ niệm của ký ức toàn cộng đồng được lưu truyền trên 2.000 năm từ khi sử dụng âm lịch, ký ức tập thể đó do triệu triệu con người lưu truyền và giữ gìn nó. Tâm thức hướng nguồn trong lễ tết vô cùng mạnh mẽ, đạo lý uống nước nhớ nguồn bùng phát vào đêm giao thừa không trăng càng thêm thiêng liêng. Tết bùng nổ các hành động từ thiện, chứa đựng tính nhân văn của tổ tiên ta. Tết chứa đựng những kỳ vọng về tương lai của từng đời người. Tết đoàn viên mọi người về gia đình, gia tộc, làng nước. Đó là những giá trị cần bảo lưu. Tuy nhiên, văn hóa luôn vận động, tiếp biến. Hội nhập văn hóa không phủ định những giá trị truyền thống. Văn hóa nhân loại vốn luôn luôn “ngoại lai”, không có khái niệm văn hóa thuần chủng. Không có sự tiếp biến sẽ trở thành một thực thể văn hóa “cá biệt” trên thế giới. Còn những yếu tố tiêu cực thì tôi cho rằng việc ăn chơi cho “đã” trong ngày thường cũng chẳng thiếu gì, hà cớ gì tết. Nhưng ăn tết thì nên biết hạn chế những gì vi phạm pháp luật hoặc vi phạm những tôn chỉ, những quy định của các tổ chức chính trị xã hội mà mình là thành viên. Tham gia giao thông mà bia rượu vượt quy định, đốt pháo trái quy định, cờ bạc phạm pháp, tiêu pha tốn kém... cần phải điều chỉnh sớm. Ý thức thượng tôn pháp luật là hàng đầu. Nghĩ cho cùng, những quy định đó trước hết có ích cho từng người, sau mới là sự vui vẻ, ổn định, tiết kiệm cho toàn xã hội. (C.K ghi)

Nhà nghiên cứu văn hóa TRẦN ĐÌNH SƠN (TP.HCM): Nên giản lược phần cúng bái Nhà nghiên cứu văn hóa TRẦN ĐÌNH SƠN - Ảnh: T.Lộc Tết truyền thống của mình, từ xưa vốn rất quan trọng, bởi vì nước ta là nước nông nghiệp nên lấy Tết âm lịch để định ra những chương trình hoạt động nghề nông trong năm. Ngày nay, đất nước đang ngày càng công nghiệp hóa nên không còn quan niệm “tháng giêng là tháng ăn chơi” như trước nữa. Theo tôi, nên có một vài điều chỉnh về tết cho phù hợp. Trước tiên, chúng ta nên giản lược việc cúng bái và nên chuẩn bị tết là dịp để vui chơi, đoàn tụ gia đình. Dịp này con cháu sum họp đoàn viên với cha mẹ, tưởng nhớ đến ông bà tổ tiên như một hình thức thay thế lễ tạ ơn của Âu - Mỹ để tạ ơn tiền nhân, suy nghĩ đến ân đức tổ tiên, ông bà cha mẹ. Còn tết truyền thống ở nước ta thì cúng bái rất nhiều khiến con cháu mệt mỏi. Bây giờ giới trẻ không thể đủ thời gian và sự kiên nhẫn để làm những việc như trước. Nếu được như vậy thì ngày tết nhẹ nhàng hơn, vui vẻ hơn, không làm người trẻ cảm thấy phiền phức, thậm chí còn chán nản. Sẽ có người hỏi rằng tết Việt vốn nghiêng về lễ và nó như một đặc trưng của văn hóa dân tộc, nếu giản lược đi thì văn hóa phai nhạt? Tôi cho rằng khi nghiêng về lễ sẽ nặng về sự cúng bái. Vì chúng ta quá nặng chuyện cúng bái nên người trẻ cảm thấy đó như là một sự lỗi thời. Cần phải chuyển hóa sao cho nhẹ nhàng hơn, trở thành một ngày đoàn tụ, một dịp tri ân tổ tiên ông bà, cha mẹ của mình và gặp gỡ nhau trong ngày đầu năm mới. Như vậy cái tết sẽ là dịp để người sống gặp gỡ, thể hiện tình cảm, quà biếu... Chúng ta không bỏ lễ, mà giản lược bằng hương trầm hay hoa quả... nhằm nhẹ bớt chuyện cúng bái và chú trọng việc sum họp, đoàn tụ của con cháu, anh em từ xa về hoặc đi thăm hỏi, vui chơi... Mình cũng hành lễ tổ tiên ông bà, chúc mừng cha mẹ nhưng không bày ra chuyện “kính như tại” mà mỗi ngày phải ba buổi cúng bái trà nước, mâm cỗ... Tôi nghĩ như vậy với mong muốn có sự điều chỉnh cho phù hợp với đời sống hiện nay, tức là vẫn giữ gìn được truyền thống tết, mang được một ý nghĩa cho người sống dễ chấp nhận, dễ thực hiện hơn. (THÁI LỘC ghi). Nguồn: Tuổi trẻ

Năm Đinh Dậu, muôn cảm xúc với tranh gà

TTO - Hiếm có năm nào như năm nay, phong trào vẽ tranh giáp gà Đinh Dậu trở nên rầm rộ hầu khắp mọi miền Bắc, Trung, Nam. Gà đủ thế, đủ kiểu loại, muôn cung bậc cảm xúc...

Tranh Lê Phương

“Đặc điểm tạo hình của con gà rất dễ vẽ, yếu tố tạo hình rất đậm đặc nên nhiều người có thể thử sức ở tranh con gà. Nhiều bạn họa sĩ của tôi gần như chưa vẽ con giáp bao giờ nhưng năm nay lại thấy vẽ tranh gà!” - họa sĩ Đỗ Phấn hào hứng nói về chuyện... được mùa gà.

Cũng theo ông, gà có nhiều lợi thế so với nhiều con giáp khác, có nhiều chi tiết rất đẹp, yếu tố trang trí rất mạnh, cùng với các động tác, biến chuyển về dáng rất phong phú, cho đến rất nhiều giống loài nên màu sắc cũng thiên hình vạn trạng.

Con gà dễ vẽ nhất trong số các con giáp còn ở chỗ nó gần gũi với con người. Hình ảnh gà cũng xuất hiện cả trên những hiện vật khảo cổ từ hàng nghìn năm trước. Hầu hết dòng tranh dân gian từ làng Sình, Đông Hồ, Hàng Trống hay Kim Hoàng từ hàng trăm năm trước đã có con gà biến hóa.

Xôm tụ tranh gà

Ghé nhà họa sĩ Đỗ Phấn ở một góc phố của làng Ngọc Hà giữa lòng thủ đô Hà Nội, ông nói đã “hoàn thành nhiệm vụ” với “bầy gà” hơn 70 con tặng bạn bè đón tết.

Trông qua ảnh lưu đủ loại, đủ kiểu gà, con nào cũng tươi, cũng vui, cũng nhộn, rất thích. Ở Hà Nội ít ai vẽ tranh con giáp chuyên nghiệp như Đỗ Phấn, vẽ miệt mài và đều đặn từ hơn 40 năm nay, nhưng cũng chỉ vẽ tặng chứ không bán.

“Những người bạn thân thiết tôi vẽ đủ, chẳng thiếu ai cả, nếu quên thì họ lại nhắc mình ngay, đố mà “thoát” được!” - ông nói khi hơn 70 tranh gà đã “lên mâm lên bát” trong nhà bạn bè. Giờ này nhà “khổ chủ” chỉ có bộ lịch tranh gà của chính mình do NXB Trẻ in làm quà tặng...

Ghé Hà Nội những ngày này, nhiều đoàn khách nước ngoài cũng tỏ ra thích thú với triển lãm tranh gà ở chợ Hàng Da. Hàng trăm tác phẩm, rất nhiều loại chất liệu, phong cách và phương thức thể hiện.

Nhiều người rất lưu tâm đến tranh gà trên gốm và các tác phẩm điêu khắc gà của các nghệ sĩ. Hầu hết tác phẩm đều được niêm yết giá, nhìn chung khá “mềm”, trên nửa số tranh từ 10 triệu đồng trở xuống, phù hợp túi tiền của giới trung lưu nên khá nhiều bức tranh được gắn nơ (đã có chủ)...

80 tác phẩm tranh gà ở Hội chợ Tết Việt Nam 2017 (Trung tâm triển lãm Vân Hồ, quận Hai Bà Trưng) cũng đa dạng và phong phú không kém.

Đa dạng không chỉ ở góc nhìn, tâm sự riêng với con giáp Đinh Dậu; đa dạng không chỉ nhiều loại chất liệu từ truyền thống đến hiện đại (mực nho giấy dó và giấy xuyến chỉ, thuốc nước trên lụa, acrylic trên giấy, sơn dầu trên toan...), mà còn đa dạng ở nhiều thế hệ và nhiều thành phần tác giả, từ họa sĩ chuyên nghiệp, họa sĩ minh họa báo, giảng viên mỹ thuật...

Còn tại Huế, hai cuộc triển lãm tranh giáp đón tết con gà đông đúc gần cả trăm bức. Vui hơn cả là triển lãm“Gà Đinh Dậu đậu nóc dinh” ở tư gia họa sĩ Đặng Mậu Tựu.

Gà ở triển lãm này đủ tính chất, phong thái, có bức “vẽ gà mà cứ như heo” rất phồn thực, tràn trề và căng mọng sức sống. Có bức thể hiện cuộc đấu chọi quay cuồng sinh động. Nhưng cũng có bức gà hạnh phúc hay gà suy tư triết lý giữa đời...

Họa sĩ Đặng Mậu Tựu giải thích cái tiêu đề theo kiểu nói lái, chơi chữ của người miền Trung: “Đinh Dậu tức là đậu dinh. Chúng tôi muốn chọn kiểu chơi chữ đó để đặt tên cho chủ đề buổi triển lãm nhằm nói lên sự thật giả, đảo lộn, thay đổi liên tục của đời người!”.

Tranh Nguyễn Như Đức

Vẽ gà bằng mười làm thơ

Tự nhận mình là “trưởng trại gà” trong năm nay, nhà thơ Đỗ Trung Quân vừa duyên, vừa mát tay với con gà. Đã “xuất chuồng” được cả trăm “con”, nhà thơ bảo “vẽ tranh tết bán được gấp 10 lần làm thơ tết”.

Được mùa ở đây cũng là “được mùa tặng”, song theo tiết lộ của nhà văn Nguyễn Đông Thức: “Đỗ Trung Quân đang trúng với tranh gà, vẽ không kịp bán! Hầu hết do bạn bè mua, tự quyết giá, tự trả, không tiết lộ nhưng hoàn toàn không tệ!”.

Người ta kháo sự vẽ gà của Đỗ Trung Quân năm nay là một hiện tượng; gà của nhà thơ rất có hồn, có thần thái, rất hào sảng, sảng khoái. Chỉ một vài tư thế, một phong cách vẽ, và không nhiều màu, nhiều nét nhưng gà của anh biến ảo không thôi.

Trong hàng trăm con gà mà “trưởng trại” Đỗ Trung Quân “xuất chuồng”, bức tranh Đạp mái làmột trong những con gà mà nhiều người ấn tượng với vài nét cong bay bổng tài hoa đủ tạo ra một tác phẩm sinh động ở cả hình ảnh lẫn dư thanh...

Xem tranh bỗng nhớ đến tiếng cười giòn của anh khi hay tin con gà anh gửi nhà văn Nguyễn Đông Thức đấu giá giúp học sinh nghèo ở ba tỉnh miền Trung thu được 30 triệu đồng. Tương tự, khi nhận tin bức gửi nhà báo Lê Đức Dục đấu giá cho chương trình tặng áo ấm trẻ em vùng khó Quảng Trị được 14 triệu đồng, “trưởng trại gà” cười rất sảng khoái...

“Đang ngồi nhà vẽ thì tôi nhận cuộc điện thoại của một cô gái hỏi mua tranh gà. Một vài lời hỏi qua loa, tôi chợt thoáng nghe cô gái mua tranh để tặng người mẹ tuổi gà đang nằm trên giường bệnh. Cô gái hỏi giá, tôi nói “cô cứ đến nhà đi đã” rồi chỉ đường cặn kẽ.

Đến nhà, tôi tặng tranh gà với một lời cầu chúc sức khỏe cho người mẹ. Đó là một cô giáo dạy cấp II ở TP.HCM, cô ôm bức tranh vào lòng mà mắt ngấn lệ. Mong sao cả người mẹ tuổi gà lẫn cô giáo trong cái tết con gà năm nay đều được thỏa lòng!...” - họa sĩ Đỗ Trung Quân kể khi người viết đến nhận tranh gà về miền Trung cho nhiều thân hữu ăn tết...

Tranh Bùi Việt Dũng

Tranh gà và thế giới kỳ lạ của họa sĩ Thành Chương Dự định vẽ 60 tranh con gà kỷ niệm 60 năm gắn bó với hội họa, song “cơn say” với đề tài này khiến họa sĩ Thành Chương vẽ 150 tác phẩm chỉ trong vòng hơn một tháng. Nhận lời mời tham dự hội chợ nghệ thuật Domino Art Fair, Thành Chương chọn ra 60 tác phẩm để trưng bày. Ngày khai mạc tranh vẽ gà của ông cũng là ngày khai mạc chợ tranh tết diễn ra lúc 19h ngày 20-1 tại Hanoi Creative City (số 1 Lương Yên, Hà Nội). “Cũng từ bức tranh thành công 60 năm trước (năm 1957, bức tranh Đôi gà tồ Thành Chương vẽ năm 8 tuổi đoạt giải vàng cuộc thi quốc tế ở London, Vương quốc Anh - NV) mà tôi được gọi là Chương “gà tồ”, cuộc đời tôi được trói và gắn bó với hội họa. Từ đó tới nay đã 60 năm, tròn một vòng hoa giáp” - họa sĩ Thành Chương nói trong buổi khai mạc. Thành Chương bảo “nếu cứ chầm chậm vẽ con gà” thì rất chán. Bởi vậy, ông vẽ nhiều đề tài liên quan đến gà, đưa cảm nhận, tình cảm của mình về con vật vào tranh, đôi khi mượn chuyện con gà để nói chuyện đời sống con người. Xem tranh vẽ gà của Thành Chương, mỗi con đều có một màu sắc riêng, tư thế riêng, mang trong nó một câu chuyện riêng biệt. Các tác phẩm theo trường phái lập thể, tạo hình hiện đại nhưng không hề xa lạ với người Việt. Gà của Thành Chương có con sinh ra từ tạo hình một chữ cụ thể, có con từ tạo hình thư pháp, lại có con gà mang trên mình hoa văn thổ cẩm, có con mang đậm màu sắc dân gian Việt Nam... Nhà văn Nguyễn Quang Thiều - một người am hiểu hội họa - chia sẻ: “Tôi đang ngập tràn cảm xúc về thế giới kỳ lạ mà Thành Chương mang tới. Người đó đắm mê vào khát vọng sáng tạo”. Theo nhà văn, khi xưa con gà Thành Chương vẽ năm 7-8 tuổi khiến người ta tưởng tranh của một ông già 70 tuổi. Còn nay, Thành Chương lại vẽ gà như một người trẻ, như đang nhìn thế gian bằng con mắt tinh khiết, trẻ thơ, đầy tò mò về đời sống. Nho Quân

Tranh Đặng Mậu Tựu

Tranh Đỗ Phấn

Tranh Đỗ Trung Quân	Nguồn: Tuổi trẻ